SPOOKBEELD VAN DE VRIJHEID

Sinds zijn succesvolle langspeelfilmdebuut Abel (1986) kenmerken de films van Alex van Warmerdam zich door herkenbare locaties, een precieze, aan Kuifje ontleende stijl en compacte dialogen.
Desondanks is zijn filmoeuvre lastig te peilen, omdatzijn werk steeds de scheidslijn
tussen ''normaal'' en ''abnormaal'' aftast, tussen tragedie en komedie schippert en op genreconventies
varieert (sprookje, western, sciencefiction, huisvredebreukthriller).
Deze studie biedt analyses vande tien films van Van Warmerdam en neemt als rode draad zijn
fascinatie met rollenspel: waarom is ''oprecht veinzen'' te verkiezen boven het streven
naar ''authenticiteit''? Andere thematische obsessies die worden aangesneden: hoe verzetten zijn films
zich tegen een psychologisch realisme? Hoe spoort zijn werk kijkers aan tot reflecties op
hun kijkhoudingen? Hoe verhoudt het zich tot zijn idee dat hij een calvinistische katholiek is?
Wat is het verschil tussen (zwarte) humor en grappen?

En op welke momenten ontsporen zijn films in (geestige) gewelddadigheid?
Deze vragen worden mede besproken door zijn werk af te zetten tegen films van
onder andere Luis Bunuel, Pier Paolo Pasolini, Alfred Hitchcock, Sergio Leone, de Coen brothers,
en een sketch van Monty Python.

Peter Verstraten is filmwetenschapper aan de Universiteit Leiden.