OVER HERKOMST EN TOEKOMST

In het gebied dat vandaag de Democratische Republiek Congo is, zijn in de koloniale tijd (1885-1960) talloze cultuurvoorwerpen ontvreemd. Dat gebeurde in een context van koloniale machtsverhoudingen en geweld. Heel wat objecten zijn onder dwang afgestaan en vervolgens verscheept naar Antwerpen, waar ze terechtkwamen bij verzamelaars en in musea. Via verschillende wegen belandden ze uiteindelijk in het MAS | Museum aan de Stroom. Dat beheert vandaag ongeveer 3800
van die voorwerpen, die de band met hun brongemeeschap kwijt zijn.

Het MAS ging op zoek naar de herkomst van die objecten en de omstandigheden waarin enkele sleutelstukken aan hun oorspronkelijke eigenaars zijn ontnomen. Dit boek is het resultaat van die diepgaande studie, die gebeurde vanuit een Belgisch-Congolees perspectief en die het MAS op een transparante manier wil delen met een breed publiek in Belgie, Congo en daarbuiten. Dit boek belicht niet alleen de geschiedenis van de verzameling, maar ook de waarde die zij vandaag nog heeft voor Congolese kunstenaars en gemeenschappen. De kennis die eruit voortvloeit is uitermate relevant, niet alleen voor de verdere dialoog over de toekomst van de collectie, maar ook voor het herstel.

Bram Cleys is historicus. Hij verbleef meerdere malen in Congo voor onderzoeksprojecten, onder meer voor onderzoek naar de geschiedenis van missionering in Belgisch-Congo. Hij werkte ook als projectleider in de sector van de internationale solidariteit en is sinds 2022 verbonden aan het MAS als onderzoeker en Belgisch projectcoordinator van het herkomstonderzoeksproject.

Els De Palmenaer is kunsthistorica met een specialisatie Afrikaanse kunst en culturen. Ze werkte voor het AfricaMuseum in Tervuren enhet voormalige Etnografisch Museum in Antwerpen, waar ze samen met de collectie de overstap naar het MAS maakte. In samenwerking met internationale en Belgische curatoren realiseerde ze talrijke expo''s met een focus op Afrika. Zij was curator, samen met Nadia Nsayi, van de tijdelijke MAS tentoonstelling "100xCongo. Een eeuw Congolese kunst in Antwerpen" (2020-2021).

Donatien Dibwe dia Mwembu is doctor in de geschiedenis en emeritus hoogleraar aan het departement geschiedenis van
de Universiteit van Lubumbashi. In Belgie nam hij deel aan talrijke nationale en internationale congressen en is hij erelid van de Koninklijke Academie voor Overzeese Wetenschappen. Hij coordineerde het herkomstonderzoeksproject in de Democratische Republiek Congo.